Τρίτο και 13...

Τρίτωσε (στις 15 Σεπτέμβρη 2007) η επίθεση κατά της αναγνωστικής γαλήνης της γενέθλιας πόλης και του ανυποψίαστου διαδικτυακού περιπλανητή. Αναφέρομαι στη στήλη που διατηρώ στο ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟ (http://www.xronometro.gr/) Χωρίς πανηγυρισμούς, βέβαια (εδώ άλλοι εξουσιάσαντες κοντεύουν να γίνουν από εκατό χωριά χωριάτες κι οι χωρικοί των πυρόπληκτων περιοχών ανησυχούν για το τι θα γίνει με τις πρώτες δυνατές βροχές, εγώ θα χαίρομαι;), παραδίδω στην γου-γου-γού(WWW)-σφαιρα το κείμενο και τις εικόνες που το συνόδεψαν.

ΧΡΟΝΟ-λόγος

[λόγος (=άποψη) για το χρόνο ή αναζήτηση του ποιος ήταν ο λόγος (=αιτία) για όσα έφεραν τα χρόνια]

«Μα ο χρόνος ο αληθινός

σαν μικρό παιδί είναι εξόριστος.

Μα ο χρόνος ο αληθινός

είν’ ο γιος μας ο μεγάλος κι ο μικρός»

Δ. Σαββόπουλος

Καλή ώρα…

Θεοί μεν γαρ μελλόντων, άνθρωποι δε γιγνομένων, σοφοί δε προσιόντων αισθάνονται. Φιλόστρατος, Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιον, VIII, 7.

Οι άνθρωποι γνωρίζουν τα γινόμενα.

Τα μέλλοντα γνωρίζουν οι θεοί,
πλήρεις και μόνοι κάτοχοι πάντων των φώτων.

Εκ των μελλόντων οι σοφοί τα προσερχόμενα

αντιλαμβάνονται. Η ακοή

αυτών κάποτε εν ώραις σοβαρών σπουδών
ταράττεται. Η μυστική βοή

τούς έρχεται των πλησιαζόντων γεγονότων.

Και την προσέχουν ευλαβείς. Ενώ εις την οδόν

έξω, ουδέν ακούουν οι λαοί.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, Σοφοί δε προσιόντων (1915)

Μπορεί κάποιος να θεωρήσει αφοριστικό τον τελευταίο από τους στίχους του Αλεξανδρινού, αλλά υπάρχουν οφειλές κι εκκρεμότητες που πρέπει να διευθετηθούν. Για να γίνει αυτό, θα εκμεταλλευθώ τη σημερινή, τρίτη επίσκεψη της στήλης στις σελίδες του φιλόξενου ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟΥ.

Να είναι που αύριο διεξάγονται εκλογές; Να είναι που προχθές συμπληρώθηκαν 63 χρόνια από την (τελευταία, ελπίζω) απελευθέρωση της Καβάλας από την ξένη (εν προκειμένω, βουλγαρική) κατοχή; Να είναι που πρέπει κάπου - κάπου να δίνεται ο λόγος στους πρωταγωνιστές, χωρίς μεσολαβητές; Μήπως όλα μαζί;

Θα μου επιτρέψετε, σήμερα, να (αντι)γράψω –διατηρώντας την ορθογραφία και τη στίξη- από ένα δυσεύρετο βιβλίο, ένα αντίτυπο του οποίου, υπογεγραμμένο από το συγγραφέα, τύχη αγαθή μου επέτρεψε να έχω.

Πρόκειται για το βιβλίο «Αγώνες και Διωγμοί» του Κώστα Κωνσταντάρα, εκδοθέν το 1964. Ο συγγραφέας ήταν Σαμιώτης στην καταγωγή, αξιωματικός του ελληνικού στρατού μέχρι το 1941, αξιωματικός του ΕΛΑΣ (Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, ένοπλου σκέλους του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου - ΕΑΜ) και διοικητής του 26ου Συντάγματός του, μονάδας που μπήκε στην Καβάλα στις 13 Σεπτεμβρίου 1944 (υπάρχει οδός 13ης Σεπτεμβρίου κάπου στον Άη Θανάση), βουλευτής της ΕΔΑ στη δεκαετία του 1950 και άνθρωπος που ταλαιπωρήθηκε πολύ επειδή δεν έκατσε να παίρνει το μισθό του αξιωματικού ως αργόμισθος στη γερμανοκρατούμενη Αρναία της Χαλκιδικής αλλά…πήγε κι ανέβηκε στο βουνό και τάραξε το Παγγαίο με το να μάχεται τους Βουλγάρους κατακτητές.

Γράφει ο Κωνσταντάρας (σ. 233): «Όταν ήρθε η αυγή [της 13/9/1944], αρχίσαμε το κατέβασμα με δυο φάλαγγες. Η μία μαζί μου θα έμπαινε απ’ τη συνοικία του Αγίου Αθανασίου και η άλλη με τον Αστραπόγιαννο θα κατέβαινε απ’ τα υψώματα του Σανατορίου. Αμέσως πιο κάτω, ο κόσμος είχε γεμίσει το δρόμο και μας περίμενε. Μόλις πλησιάσαμε ώρμησε και μας φόρτωσε ανθοδέσμες και στεφάνια. Γυναίκες κι άντρες αγκάλιαζαν τους αντάρτες κι έκλαιγαν. Όταν φθάσαμε στο Σούγιολου, τα πλήθη μας σήκωσαν στα χέρια εμένα και το Χαρίκο [Ιορδάνογλου, καπνέμπορο και αξιωματικό του ΕΛΑΣ] κι έτσι μας μετέφεραν μέχρι το κέντρο της πόλεως, ενώ οι καμπάνες της λευτεριάς χτυπούσαν αδιάκοπα κι ο κόσμος μέσα σε ξέφρενη χαρά, συνέχεια μας ζητωκραύγαζε».

Απελευθέρωση, πανηγυρισμοί. Όλα ωραία και καλά μέχρι εδώ.

Όλα;

Λίγες σελίδες νωρίτερα (αρχίζοντας από τη 221 και φτάνοντας μέχρι τη 224), αλλιώς τα γράφει ο συγγραφέας: «Πήρα τα τμήματα και κατεβήκαμε [από το λημέρι στο Ερέντερε] στο χωριό Παληά Καβάλα. Εκεί [στις 12 Σεπτεμβρίου 1944] μας ήρθε δεύτερη ειδοποίηση [από το ΕΑΜ Καβάλας] να κατεβούμε στην πόλι της Καβάλας. Πήραμε τον ορεινό δρόμο και κάναμε σύντονη πορεία, αλλά πλησίαζε να σουρουπώση και βρισκόμασταν 4 χιλιόμετρα βορείως της πόλεως. Γι’ αυτό αποφασίσαμε να μείνουμε εκεί και να μπούμε την επομένη στην Καβάλα.

Δεν είχα βγη στο βουνό από πολιτική ιδεολογία όπως άλλωστε και οι περισσότεροι Έλληνες που αγωνίστηκαν με τη μια ή την άλλη αντιστασιακή οργάνωση. Έγινα αντάρτης, γιατί θεωρούσα ως αξιωματικός που ήμουνα, ότι είχα καθήκον να πολεμήσω τους κατακτητάς που είχαν σκλαβώσει τη χώρα μας.

Στην αρχή ανατρίχιαζα, όταν άκουγα τους εχθρούς και τους συνεργάτες τους να με αποκαλούν Κομμουνιστή. Μα σιγά – σιγά, συνήθισα και δε με πείραζε. Συνήθισα με τη σκέψη ότι, όποιος αγωνίζεται και διακινδυνεύει τη ζωή του για την πατρίδα, πρέπει νάχη ψηλά το κεφάλι και να μην επηρεάζεται από τίποτα.

Μα για τις πράξεις ενός ανθρώπου μεγαλύτερη απ’ όλα σημασία έχει η προσωπική του γνώμη, η δική του συνείδησι.

Δεν θα πάψω ποτέ να υποστηρίζω ότι ο ΕΛΑΣ ήταν απ’ τους πιο πειθαρχικούς και πατριωτικούς στρατούς, που είχε ποτέ η Ελλάδα.

Με λύσσα τον χτυπούσαν οι κατακτηταί και οι Έλληνες συνεργάτες. Με μανία κατόπιν τον πολέμησαν και τον συκοφάντησαν οι Άγγλοι. Υπάρχει πιο τρανή απόδειξις περί της εθνικής του δράσεως; Για να τον χτυπούν οι εχθροί, για να τον μισούν οι σύμμαχοι, σημαίνει ότι υπερασπιζόταν χωρίς συμβιβασμούς την ελευθερία κι ότι η αρετή του αγωνιζόμενου λαού στεκόταν εμπόδιο στους σκοπούς τους.

Όσοι υπηρέτησαν στον ΕΛΑΣ. Είτε καταδιώχτηκαν στα μαύρα χρόνια και καταστράφηκε το μέλλον και η ζωή τους. Είτε απόκρυψαν για τους γνωστούς λόγους τη συμμετοχή τους. Όλοι κρυφά ένοιωθαν τιμή, που γλύκαινε τις πίκρες τους, γιατί βάδισαν στην κατοχή σύμφωνα μ’ αυτόν τον όρκο:"Ορκίζομαι, ότι θα αγωνισθώ έως την τελευταία σταγόνα του αίματός μου για την πλήρη απελευθέρωσι και ανεξαρτησία της πατρίδας μου. Για την περιφρούρησι των συμφερόντων του Ελληνικού λαού… θα αποφεύγω κάθε πράξι, που θα με ατιμάζει σαν άτομο και αγωνιστή του Ελληνικού λαού".

Για την ιστορική σύγκρισι παραθέτω κι έναν άλλο όρκο, χωρίς να θέλω να κάνω κριτική στους παρασυρμένους. Άλλως τε, από τότε που συμπήχθηκε η ανθρώπινη κοινωνία, οι λαοί πιστεύουν κι ακολουθούν τυφλά τις ηγεσίες, σ’ όλες τις εποχές και σ’ όλα τα καθεστώτα.

Οι απλοϊκοί πολίτες της Αθηναϊκής Δημοκρατίας εξωστράκισαν με την ψήφο τους το Δίκαιο Αριστείδη και ζήτησαν την καταδίκη του Σωκράτη σε θάνατο. Με το άρον – άρον ο «εκλεκτός λαός»του Θεού, καταδίκασε σε σταύρωσι το Χριστό.

Με τις πέτρες έκαμε ο λαός της Αθήνας ανάθεμα στο Βενιζέλο. Με την έγκρισι των σοβιετικών ανθρώπων θεοποιήθηκε ο Στάλιν και με την ανοχή τους διώχτηκε από το Μαυσωλείο της Ερυθράς Πλατείας.

Τέλος, με την προτροπή των Άγγλων, βασάνιζαν και σκότωναν τους αγωνιστάς οι «αγανακτισμένοι πολίτες», που είχαν δώσει στην Κατοχή τούτον τον όρκο.

"Ορκίζομαι εις τον θεόν τον άγιον τούτον όρκον, ότι θα υπακούω απολύτως εις τας διαταγάς του ανωτάτου αρχηγού του Γερμανικού Στρατού Αδόλφου Χίτλερ. Θα εκτελώ πιστώς απάσας τας ανατεθησομένας μοι υπηρεσίας και θα υπακούω άνευ όρων τας διαταγάς των ανωτέρων μου. Γνωρίζω καλώς, ότι διά μίαν αντίρρησιν εναντίον των υποχρεώσεών μου, τας οποίας διά της παρούσης αναλαμβάνω, θέλω τιμωρηθή παρά του Γερμανικού στρατιωτικού νόμου"».

Χρειάζονται διευκρινίσεις;

Δεύτερη γύρα της αλεπούς στο παζάρι...

Ο Νίκος Δήμου έγραψε κάποτε (τα λόγια του σε ελεύθερη, δική μου απόδοση) πως οι γραφιάδες οφείλουν να μιμούνται το Σωκράτη, να μη διστάζουν δηλαδή να εκτίθενται στην αγορά των ιδεών. Κοντολογίς, πως η αλεπού ΕΧΕΙ ΛΟΓΟ να τριγυρνά στο παζάρι (τώρα ποιος έχει δίκιο, ο Δήμου ή η παροιμία...θα φανεί στο τέλος).

Χωρίς περαιτέρω εισαγωγές, "ανεβάζω" το δεύτερο πλήγμα που κατάφερα στην αναγνωστική γαλήνη και ισορροπία της γενέθλιας πόλης: συνεχίζω να ταλαιπωρώ τους ανυποψίαστους αγοραστές του Σαββατιάτικου ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟΥ (http://www.xronometro.gr/) της Καβάλας.

Ιδού το απεχθές πόνημα, έγγραφον και οπτικώς υποστηριζόμενον:

1966: Η Καβάλα, ο καπνός και ο Μητσοτάκης

Δεύτερο «χτύπημα» της στήλης και νέα «βουτιά» στο παρελθόν της Καβάλας και της περιφέρειάς της. Σήμερα, θα ασχοληθούμε με ένα σημαντικό συνέδριο που πραγματοποιήθηκε εδώ σε μια ταραγμένη εποχή.
Το εν λόγω συνέδριο ήταν διεθνές και αφορούσε το αγροτικό προϊόν που έκανε την πόλη μας και την περιοχή της παγκοσμίως γνωστή, τον καπνό. Φιλοξενήθηκε στην Καβάλα πριν από 41 χρόνια και θα ανακαλύψουμε, με τη βοήθεια των φύλλων των εφημερίδων απ’ όπου αντλήσαμε τις πληροφορίες, πολύ «ζουμερές» πλευρές της εθνικής και τοπικής ιστορίας αναδιφώντας στα όσα συνέβησαν.
Βρισκόμαστε, λοιπόν, στα 1966. Αρχές Σεπτεμβρίου, συγκεκριμένα 5 του μήνα (ας συγχωρήσει ο αναγνώστης το ότι δεν παρουσιάζεται σήμερα συμβάν που έλαβε χώρα ακριβώς στις 8 Σεπτεμβρίου).
Πρωθυπουργός της χώρας, από τις 17 Σεπτεμβρίου 1965, είναι ο Στέφανος Στεφανόπουλος, με οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία (152 βουλευτές). Είναι η τρίτη κυβέρνηση που σχηματίστηκε, μετά τη σύγκρουση του νεαρού βασιλιά Κωνσταντίνου με τον (επαν)εκλεγμένο, στις 16 Φεβρουαρίου 1964, Γεώργιο Παπανδρέου, ηγέτη της Ένωσης Κέντρου (Ε.Κ.), γνωστό ως «Γέρο» (ο συμπληρωματικός χαρακτηρισμός «της Δημοκρατίας» προσετέθη αργότερα, αν και οι οπαδοί της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς, της ΕΔΑ – νόμιμης πολιτικής έκφρασης της Αριστεράς- τον αποκαλούσαν «Παπατζή»). Η πρώτη εκλογική νίκη του Γ. Παπανδρέου είχε σημειωθεί στις 3 Νοεμβρίου 1963, αλλά ο ίδιος ήθελε να κυριαρχήσει απόλυτα στη Βουλή. Έτσι, προκάλεσε νέες εκλογές, στις οποίες θριάμβευσε με το συντριπτικό ποσοστό του 52,72% και την απόλυτη πλειοψηφία των 171 εδρών στη Βουλή που προήλθε απ’ αυτές.
Τη χρονική περίοδο στην οποία αναφερόμαστε έχουν μεσολαβήσει τρεις αποσκιρτήσεις ομάδων βουλευτών της Ε.Κ. από το κόμμα τους (πρόκειται γι’ αυτό που επικράτησε να αποκαλείται έκτοτε «αποστασία του ’65»), αλλά οι δύο πρώτες κυβερνήσεις που σχηματίστηκαν απέτυχαν να αποσπάσουν ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή. Αντίθετα από τον Νόβα και τον Ηλία Τσιριμώκο, ο Στεφανόπουλος τα καταφέρνει.
Ένας από τους αποσκιρτήσαντες είναι ο πρώην υπουργός Οικονομικών των 2 κυβερνήσεων Παπανδρέου, βουλευτής Χανίων από το Μάρτιο του 1946, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Ήταν προβεβλημένο στέλεχος των κυβερνήσεων της Ε.Κ. και η μεταπήδησή του στο στρατόπεδο των αντιπάλων του «Γέρου» -αποτέλεσμα και της (υποβόσκουσας) σύγκρουσής του με τον γιο του πρωθυπουργού, τον καθηγητή Ανδρέα Παπανδρέου, για την «κληρονομιά» της παράταξης- είχε ταράξει τα νερά. σε τέτοιο βαθμό, που χιλιάδες οπαδοί της Ε.Κ., πιστοί στον Γεώργιο Παπανδρέου, έφτασαν να συγκροτήσουν πορεία - διαδήλωση με σύνθημα (μεταξύ άλλων): «Μητσοτάκη, κάθαρμα!». Οι μέρες ήταν «φορτωμένες» με ένταση και τα λόγια με πάθος…
Ένα χρόνο περίπου μετά από το σχηματισμό της κυβέρνησης Στεφανόπουλου, στις 5 Σεπτεμβρίου 1966, ημέρα Δευτέρα, ο Μητσοτάκης (που, από την πρώτη ημέρα του βίου της συγκεκριμένης κυβέρνησης, έχει αναλάβει το Υπουργείο Συντονισμού) επισκέπτεται την περιοχή της Καβάλας. Είναι επικεφαλής εξαμελούς κυβερνητικού κλιμακίου, στο οποίο –εκτός από τον ίδιο- μετέχουν οι υπουργοί Εμπορίου Εμμ. Κοθρής, Βορείου Ελλάδος Θεόδ. Μανωλόπουλος (παλιός βουλευτής του νομού) και Δικαιοσύνης Κων. Στεφανάκης, καθώς και οι υφυπουργοί Γεωργίας Δημ. Κωστής και Εμπορίου Κλ. Πιαλόγλου.
Το κλιμάκιο έφθασε οδικώς στην Καβάλα, προερχόμενο από τη Θεσσαλονίκη. Την προηγουμένη έγιναν τα εγκαίνια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, με την παρουσία του Βασιλιά και του Πρωθυπουργού. Ο τελευταίος, στο λόγο που εκφώνησε, εξήγγειλε πλήρη νοσοκομειακή περίθαλψη για τους αγρότες. Η κυβέρνηση αντιμετώπιζε προβλήματα αποδοχής λόγω του τρόπου σχηματισμού της και όφειλε να παρουσιάσει φιλολαϊκό «προφίλ», για να γίνει αρεστή.
Ενισχύοντας το «προφίλ» αυτό, ο Μητσοτάκης και οι συνάδελφοί του κατευθύνθηκαν προς Ανατολάς, σε περιοχές αγροτικές, όπου το Κέντρο και η Αριστερά είχαν σημαντική πολιτική παρουσία. Η Καβάλα ήταν ο πρώτος σταθμός: περιόδευσαν στο νομό, επισκεπτόμενοι την περιοχή του Νέστου και τη Θάσο. «Αι θερμαί εκδηλώσεις των κατοίκων», όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, υποχρεώνουν το κυβερνητικό κλιμάκιο να σταματήσει σε όλα τα χωριά και τον 48χρονο Υπουργό Συντονισμού να απευθύνει χαιρετισμό σε συγκεντρώσεις που πραγματοποιήθηκαν στη Χρυσούπολη, την Ελευθερούπολη και το Λιμένα.
Πριν ξεκινήσει αυτός ο «μαραθώνιος», ο ακαταπόνητος μετέπειτα πρωθυπουργός βρήκε το χρόνο να κηρύξει την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου στο οποίο αναφερθήκαμε στην αρχή του σημερινού μας σημειώματος.
Επρόκειτο για το 10ο Διεθνές Συνέδριο Καπνοπαραγωγών των χωρών – μελών της UNITAB (Union Internationale [des Producteurs de] Tabac = Διεθνής Ένωση Καπνοπαραγωγών) που φιλοξενούνταν τις μέρες εκείνες στην Καβάλα.
Οι χώρες που εκπροσωπήθηκαν στο συνέδριο ήταν εφτά: η Ελβετία, η Αυστρία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ιαπωνία και η Ελλάδα.
Στο σημείο αυτό, μια μικρή αναδρομή είναι απαραίτητη.
Αρχής γενομένης από το 1953, όταν χιλιάδες άνδρες ασφαλισμένοι στο Ταμείο Ασφαλίσεως Καπνεργατών –εξαιρετικοί τεχνίτες στην επεξεργασία του προϊόντος- εκδιώχθηκαν από τα καπνομάγαζα και αντικαταστάθηκαν αρχικά από ανασφάλιστες γυναίκες (αυτές αμείβονταν λιγότερο) και στη συνέχεια (και) από μηχανικά μέσα, η Καβάλα, άλλοτε «Μέκκα του καπνού», είχε μετατραπεί σε πόλη παροχής υπηρεσιών: η παραγωγή αλλά και η μεταποίηση των χρυσοκίτρινων φύλλων είχαν υποχωρήσει δραματικά. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, εκατοντάδες κάτοικοι της πόλης και μερικές χιλιάδες από όλο το νομό είχαν πάρει το δρόμο της μετανάστευσης.
Επανερχόμαστε στο συνέδριο: αυτό ασχολήθηκε με θέματα διεθνούς αλλά και διεθνικού ενδιαφέροντος. Εδώ θα επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε όσα σχετίζονται με την περιοχή.
Την προσφώνηση του προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής Ιωάννη Αφεντάκη, που τόνισε τις δυσχέρειες που αντιμετώπιζε η ελληνική καπνοκαλλιέργεια και τα προβλήματα των παραγωγών, ακολούθησε χαιρετιστήρια ομιλία του Μητσοτάκη. Ο Υπουργός Συντονισμού σημείωσε ότι ο καπνός συνέχιζε να συνεισφέρει ακόμη και τότε πολλά στην Ελλάδα και την περιοχή από συναλλαγματικής, εισοδηματικής και κοινωνικής άποψης. Με το τελευταίο εννοούσε το μεγάλο αριθμό εμπλεκομένων στην καπνοπαραγωγή: επρόκειτο για καλλιεργητές και απασχολούμενους στη μεταποίηση.
Ακολούθησαν χαιρετισμοί και παρεμβάσεις τοπικών παραγόντων: του Γενικού Διευθυντή του Εθνικού Οργανισμού Καπνού (ΕΟΚ) Τσάπουλη, του Δημάρχου Καβάλας Κώστα Τσολάκη, εκπροσώπων του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου και ξένων ειδικών, οι οποίοι υπογράμμισαν ότι είναι απαραίτητη η στήριξη των μικρών παραγωγών.
Στις ουσιαστικότερες, όμως, επισημάνσεις προέβησαν δύο Έλληνες: ο προαναφερθείς Ιωάννης Αφεντάκης, γενικός διευθυντής της Πανελλήνιας Συνομοσπονδίας Γεωργικών Συνεταιρισμών (ΠΑΣΕΓΕΣ) και ο Βασίλειος Ιλαντζής, γενικός διευθυντής της Συνεταιριστικής Ένωσης Καπνοπαραγωγών Ελλάδος (ΣΕΚΕ). Ο Αφεντάκης σημείωσε ότι προκειμένου η Βόρεια Ελλάδα να συνεχίσει να συνεισφέρει σοβαρά στην εισροή συναλλάγματος στη χώρα πρέπει στο μικρό και «νάνο» (=πολύ μικρό) γεωργικό κλήρο της περιοχής να συνεχίσει να φυτεύεται καπνός. Ο Ιλαντζής, από τη μεριά του, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου: τόνισε ότι τα αμερικανικά καπνά εξοβέλισαν τα παραγόμενα κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα «ευγενή ανατολικά καπνά» και επισήμανε ότι μόνο οι σοσιαλιστικές («ανατολικαί» ήταν ο όρος της εποχής) χώρες απορροφούν πια τα ελληνικά καπνά. Συμπλήρωσε ότι η κατάσταση αυτή οδήγησε χιλιάδες κατοίκους της Μακεδονίας και της Θράκης στο να μεταναστεύσουν «στις φάμπρικες της Γερμανίας και στου Βελγίου τις στοές», όπως γλαφυρά περιέγραφε το φαινόμενο το λαϊκό τραγούδι της εποχής. Κλείνοντας το λόγο του, κάλεσε τους εκπροσώπους των χωρών που συμμετείχαν στο συνέδριο να συνδράμουν την Ελλάδα στην προσπάθεια «να καταστή δυνατή η αναπροσαρμογή και η οικονομική ανάπτυξις των καπνικών περιοχών Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης».
Το συνέδριο δεν οδήγησε –όπως φάνηκε από την παρακμή της καπνοκαλλιέργειας, η οποία συνεχίστηκε μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν ουσιαστικά σημειώθηκε ο «θάνατός» της- σε ουσιαστική ανάκαμψη την περιοχή: αυτό που υιοθετήθηκε και εφαρμόστηκε ήταν η σκέψη για φύτευση των αμερικάνικων ποικιλιών. Το υψηλό κόστος, όμως, σε συνδυασμό με την έλλειψη ουσιαστικής καπνικής πολιτικής, συντέλεσε στο μαρασμό της ελληνικής καπνοκαλλιέργειας.
Ένας μετέπειτα πρωθυπουργός επισκέφθηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1966 την Καβάλα, για να κηρύξει την έναρξη του 10ου Συνεδρίου της UNITAB.

38 χρόνια και ένα μήνα αργότερα, τον Οκτώβριο του 2004, ένας Καβαλιώτης αγροτιστής, ο Αχιλλέας Καραγκιοζόπουλος, εκλεγόταν Πρόεδρος της UNITAB στο 29ο Συνέδριο της Ένωσης: το συνέδριο φιλοξενούνταν και πάλι στην πάλαι ποτέ καπνούπολη. Η Ένωση είχε πια 11 τακτικά και 2 δόκιμα μέλη, αλλά τα ελληνικά καπνά κινδύνευαν να εξαφανιστούν ολοκληρωτικά. Αυτό, όμως, είναι μια άλλη ιστορία…

Σε νέες (συγ)γραφικές περιπέτειες...

Θέλω ν' αγιάσω, μα δεν μπορώ...

Και σκέφτηκα να γράφω για το "χθες" της μικρής επαρχιακής πόλης όπου ζω, αυτής με το (σχεδόν) αδιά(ανυπό)φορο παρόν και την ενδιαφέρουσα ιστορία

...και επειδή οι επαρχιακές εφημερίδες δεν είναι κι ό,τι γρηγορότερο στις αναρτήσεις, θα το ανεβάζω μόνος μου. Η εφημερίδα της οποίας βασανίζω ανελέητα τους αναγνώστες είναι το ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟ (http://www.xronometro.gr/)

Τα περιεχόμενα της πρώτης εμφάνισης ακολουθούν ευθύς αμέσως:

ΧΡΟΝΟ-λόγος
[λόγος (=άποψη) για το χρόνο ή αναζήτηση του ποιος ήταν ο λόγος (=αιτία) για όσα έφεραν τα χρόνια]

«Μα ο χρόνος ο αληθινός
σαν μικρό παιδί είναι εξόριστος.
Μα ο χρόνος ο αληθινός
είν’ ο γιος μας ο μεγάλος κι ο μικρός»
Δ. Σαββόπουλος

Ο τοίχος είχε τη δική του ιστορία...

Καταρχάς, καλό μήνα. Εκμεταλλεύομαι την ημερομηνία που συμπίπτει με την αρχή της Ινδικτιώνος (του εκκλησιαστικού έτους) για να επιχειρήσω μια καινούρια διαδρομή στις σελίδες του καβαλιώτικου τύπου: αυτή τη φορά επανερχόμενος -μετά από αρκετά χρόνια- στο πάντοτε φιλόξενο ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟ. Σιωπώντας (τι να πεις;) σχετικά με τις πρόσφατες φονικές πυρκαγιές, επέλεξα να γράψω για ένα θέμα σχετικό με την άλλη «μεγάλη» επικαιρότητα: για εκλογές.
Η 1η Σεπτεμβρίου, συμπίπτει με τη συμπλήρωση εξήντα ενός χρόνων από τη διενέργεια ενός κρίσιμου δημοψηφίσματος. Μια μέρα που σημάδεψε -μαζί με άλλες- την πορεία της Ελλάδας προς μια πολυαίμακτη περιπέτεια. Αναφέρομαι στον εμφύλιο πόλεμο των ετών 1946-1949, που κόστισε δεκάδες χιλιάδες ζωές και οδήγησε τη χώρα πολλά βήματα πίσω.
Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή. Αφορμή γι’ αυτό το σημείωμα -εγκαίνιο της στήλης τούτης - υπήρξε ένας...τοίχος. Για να είμαι απολύτως ακριβής, ένας πέτρινος τοίχος του διατηρητέου κτιρίου που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Ευγενίου Ιορδάνου και Αριστείδου, κοντά στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (στη γειτονιά που οι παλιότεροι Καβαλιώτες γνωρίζουν ως τα «Γύφτικα»). Ο τοίχος, τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, είναι γυμνός από το επίχρισμα (σοβά) που υπήρχε και το κτίριο είναι «φασκιωμένο» με σκαλωσιές και πλέγμα. Το τελευταίο έγινε για να αποφευχθεί κάθε ενδεχόμενο ατυχήματος, μιας κι εδώ και λίγο καιρό εκτελούνται εργασίες για την αλλαγή χρήσης του και τη μετατροπή του σε κέντρο για τη μελέτη της λαογραφικής παράδοσης των Βαλκανίων.
Συνέβη να περάσω επανειλημμένα από εκεί πριν από το «φάσκιωμα» και (σε κάποια από αυτές τις διελεύσεις) μου κινήθηκε η περιέργεια για το ποιος και τι είχε γράψει στον τοίχο τόσα χρόνια πριν. Αισθάνθηκα έκπληξη επειδή κάποιο ίχνος είχε αντέξει στο διάβα τόσων χρόνων, όταν η κάθε ένδειξη ύπαρξης αντίθετης στην κρατούσα ιδεολογία απαγορευόταν (και) διά νόμου: ο Αναγκαστικός Νόμος 509 της 24ης Δεκεμβρίου 1947 απαγόρευε αυστηρά και ρητώς κάθε αναφορά σε κομμουνιστική δραστηριότητα και φρασεολογία. Ό,τι δεν είχε σβηστεί με τις βροχές τόσα χρόνια, δεν είχε σβηστεί ούτε από ανθρώπινο χέρι: να «έφταιγε» που ο τοίχος ήταν σε γειτονιά απόμερη, όπου έμεναν μεροκαματιάρηδες; Χωρίς καθυστέρηση, αντέγραψα (με δυσκολία αρχικά, αλλά το μάτι συνήθισε στη συνέχεια) τα μισοσβησμένα συνθήματα. Τα γράμματα, όπως θα διαπιστώσει ο προσεκτικός παρατηρητής των φωτογραφιών, είχαν σχεδιαστεί σε χαρτόνια ή ξύλο, είχαν κοπεί στο εσωτερικό τους ή πριονιστεί και είχαν βαφτεί με κόκκινη μπογιά. Διέκοψαν τη σιωπή τους κι άρχισαν να λένε μιαν ιστορία. Αυτήν θα προσπαθήσω να σας (ξανα)πω.
Πριν από ακριβώς εξήντα ένα χρόνια από σήμερα, στην Καβάλα -όπως και σε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα, εκτός από τα Δωδεκάνησα που δεν είχαν ακόμη ενσωματωθεί στον «εθνικόν κορμόν της μητρός Ελλάδος» (αυτό έγινε το 1947)- διεξαγόταν ένα δημοψήφισμα. Αφορούσε την επιστροφή ή όχι του βασιλιά Γεωργίου Β΄ στη χώρα και τη μορφή του πολιτεύματος: θα ήταν Βασιλεία ή Δημοκρατία;
Σημειώνεται ότι όταν διεξαγόταν το δημοψήφισμα αρχηγός του κράτους («Αντιβασιλεύς») ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός και πρωθυπουργός ο ηγέτης του Λαϊκού Κόμματος Κωνσταντίνος Τσαλδάρης.
Τα αντιβρετανικά αισθήματα ήταν έντονα στους κόλπους της αντιμοναρχικής παράταξης.
Είχαν μεσολαβήσει τα γεγονότα του Δεκεμβρίου 1944. Τότε, οι μαχητές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ είχαν αναμετρηθεί με τους Βρετανούς στρατιώτες και με τις ελληνικές δυνάμεις που ήταν πιστές στην υποστηριζόμενη από τον Βρετανό πρωθυπουργό Τσόρτσιλ κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου. Μετά από 33 μέρες αιματηρής σύγκρουσης είχε υπογραφεί στις 12 Φεβρουαρίου 1945 η Συμφωνία της Βάρκιζας.
Είχαν ακόμη διεξαχθεί οι βουλευτικές εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946. Τότε τα κόμματα του Πολιτικού Συνασπισμού στον οποίο είχε μετεξελιχθεί το ΕΑΜ απείχαν.
Ακόμη και σήμερα, που οι αναθεωρητικές (επ)αναγνώσεις της Ιστορίας είναι «μόδα», τα όσα έγιναν για να «πεισθούν» οι προσκείμενοι στο ΕΑΜ εκλογείς να συμμετάσχουν και να νομιμοποιήσουν έτσι την εκλογική διαδικασία μπορούν να συνοψιστούν σε μια φράση από ένα κείμενο «αναφοράς», το άρθρο «Οι εκλογές και το δημοψήφισμα του 1946: προοίμιο του Εμφυλίου Πολέμου» του Γ. Θ. Μαυρογορδάτου στο Γ. Ο. Ιατρίδης (επιμ.) Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950. Ένα έθνος σε κρίση, σελίδες 307-340. Γράφει ο Γ.Θ.Μ.: «είναι αδύνατο -και περιττό άλλωστε- να παρουσιαστεί εδώ ο ατελείωτος κατάλογος των φρικτών αγριοτήτων και των εξοργιστικών δικαστικών διώξεων που διαπράχθηκαν εναντίον πραγματικών ή υποτιθέμενων αριστερών, στο διάστημα που μεσολάβησε από τη Συμφωνία της Βάρκιζας ως το δημοψήφισμα. Τα στοιχεία είναι συντριπτικά και δεν προέρχονται μόνο από αριστερές πηγές» (σελίδες 311-312, η έμφαση δική μου, Ν.Κ.).
Αν όμως το ΕΑΜ (στο οποίο, επαναλαμβάνω, κυριαρχούσε όλο και περισσότερο το ΚΚΕ) επέλεξε (αναγκάστηκε;) να απόσχει από τις εκλογές του Μαρτίου 1946, έλαβε μέρος στο δημοψήφισμα της 1η Σεπτεμβρίου του ίδιου χρόνου.
Οι εκλογείς είχαν να διαλέξουν μεταξύ του ψηφοδελτίου με το όνομα «Βασιλεύς Γεώργιος», του λευκού και της δυνατότητας να γράψουν τη λέξη «Δημοκρατία»: τα δύο τελευταία θεωρούνταν αντίθετα στην επάνοδο του βασιλιά. Βέβαια, το Δ΄ Ψήφισμα της 25ης Ιουνίου 1946 που καθόριζε τα σχετικά με τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος αφορούσε το ενδεχόμενο της επανόδου «της Α.Μ. του Βασιλέως Γεωργίου Β΄ εις την Ελλάδα προς αυτοπρόσωπον ανάληψιν της ασκήσεως των κατά το ισχύον Σύνταγμα αρμοδιοτήτων αυτού» και δεν προέβλεπε τι θα γινόταν αν τα αντιβασιλικά ψηφοδέλτια υπερτερούσαν αριθμητικά. Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος επισημαίνει ότι «στην πραγματικότητα επρόκειτο για ένα ιδιόμορφο προσωπικό δημοψήφισμα που δεν αφορούσε ούτε καν το πρόσωπο του Βασιλιά, που θεωρούνταν προκαταβολικά ως ο νόμιμος αρχηγός του κράτους, αλλά τη σκοπιμότητα της επιστροφής του στην Ελλάδα» (βλ. το κλασικό βιβλίο του Οι πολιτικοί θεσμοί σε κρίση 1922-1974, σ. 168-169) και ο -γνωστός από τα τηλεοπτικά εκλογολογούντα «παράθυρα» - Ηλίας Νικολακόπουλος, στο επίσης κλασικό βιβλίο του Κόμματα και βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα 1946-1964, συντάσσεται με την άποψη αυτή (σ. 147).
Ας επιστρέψουμε, όμως στην Καβάλα και τον... τοίχο της. Όλες τις προηγούμενες από την 1η του Σεπτέμβρη μέρες είχε κλιμακωθεί μια «μάχη». Οι «εθνικόφρονες» αγωνίζονταν για το «ΝΑΙ» στο βασιλιά και οι εξόχως ανασφαλείς οπαδοί του ΕΑΜ πάλευαν για το «ΟΧΙ». Έγραψα «ανασφαλείς» για δυο λόγους. Πρώτον, επειδή η Συμφωνία της Βάρκιζας περιείχε κάποιες διατάξεις - «παραθυράκια» που επέτρεπαν τη δικαστική δίωξή τους για αδικήματα του Ποινικού Δικαίου, ακόμη κι αν οι «παραβάσεις» σχετίζονταν με τη δράση τους εναντίον συνεργατών του κατακτητή (είχαν γίνει, βέβαια, «χοντράδες» από ανθρώπους της Αριστεράς αμέσως μετά την Κατοχή, αυτά θα τα πούμε άλλοτε - ας μη βιαστούν οι «καλοθελητές»). Λόγου χάρη, ο μη κομμουνιστής Κώστας Κωνσταντάρας, διοικητής του 26ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ που απελευθέρωσε την Καβάλα στις 13 Σεπτεμβρίου 1944, είχε ήδη μπει σε δικαστικές περιπέτειες. Δεύτερον και κυριότερο, το Γ΄ Ψήφισμα της 18ης Ιουνίου 1946 «περί εκτάκτων μέτρων αφορώντων την δημοσίαν τάξιν και ασφάλειαν» είχε αρχίσει να τροφοδοτεί με «φρέσκο κρέας» τα Έκτακτα Στρατοδικεία που είχαν συσταθεί. Αρκετοί «αντεθνικώς δρώντες» Καβαλιώτες είχαν ήδη «ταξιδέψει» στο αρμόδιο για την περιοχή της Καβάλας Έκτακτο Στρατοδικείο της Δράμας.
Η Καβάλα είχε γεμίσει (τουλάχιστον οι κεντρικοί της δρόμοι) από αφίσες φιλοβασιλικού περιεχομένου. Άλλες με τη φωτογραφία του Γεωργίου κι ένα τεράστιο «ΕΡΧΕΤΑΙ» και άλλες με έναν θεόρατο τσολιά να κρατάει το ψηφοδέλτιο «Βασιλεύς Γεώργιος ο Β΄» και να δημιουργεί «σοκ και δέος» σε δυο λιλιπούτειους αντιπάλους του. Αυτοί ήταν ένας δύσμορφος «κατσαπλιάς» με ρούχα Βουλγάρου χωρικού, στο ένα χέρι του οποίου βρισκόταν ένα μαχαίρι και από το άλλο έσταζε αίμα κι ένας συνοδοιπόρος του, στο κόκκινο πουκάμισο του οποίου ήταν γραμμένα τα αρχικά Κ.Κ. Από κάτω γραφόταν: «Αυτό τρέμουν, αυτό ψήφισε. ΒΑΣΙΛΕΑ».
Όσοι, όμως, από τους αντιβασιλικούς δεν είχαν «αλισβερίσι» με δικαστήρια και τη Χωροφυλακή έδιναν (και) τη μάχη των συνθημάτων.
Η απάντηση των αντιμοναρχικών -για την ακρίβεια ό,τι απέμενε από αυτήν μέχρι πρότινος, πριν τα οικοδομικά συνεργεία αρχίσουν τη δική τους «μάχη»- ήταν τα συνθήματα που παρουσιάζονται σε αυτό το σημείωμα. Ο Θοδωρής Σπανέλης τα απαθανάτισε κι εγώ τα «αποκρυπτογράφησα».

Στον τοίχο του κτιρίου -κατά μία εκδοχή στέγαζε τότε γραφεία του ΚΚΕ, αλλά με την προπολεμική ιστορία του θα ασχοληθούμε μελλοντικά- ήταν γραμμένα τα εξής:
-ΟΛΟΙ ΟΙ ΤΙΜΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΧΟΥΝ ΘΕΣΗ ΣΤΟ ΠΑΝΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

-ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΕΙΣΟΝ (=ΙΣΟΝ) 4Η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ (ευθεία αναφορά στη σύμπραξη του Γεωργίου με το Μεταξά στα 1936)

-ΖΗΤΩ ΤΟ ΠΑΝΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ
-ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΒΑΣΙΛΕΙΑ

-ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΟΘΟΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ

Σημειώνω ακόμη ότι υπήρχε και σφυροδρέπανο.

Αντί επιλόγου, μια υπόσχεση και μια απορία. Δεσμεύομαι να ασχοληθώ ενδελεχώς με τα αποτελέσματα (στην πόλη και το νομό της Καβάλας) των εκλογών και του δημοψηφίσματος που έγιναν στα 1946.
Η απορία, όμως, δεν παίρνει άλλη αναβολή. Πόσα κτίρια της Καβάλας (δημόσια, λ.χ. η παλιά εκκλησία της Παναγίας) και ιδιωτικά (λ.χ. το πανέμορφο αρχοντικό της οικογένειας Μπενμαγιόρ στην οδό 7ης Μεραρχίας) «σβήστηκαν από το χάρτη» χωρίς να αποτυπωθούν σε μια φωτογραφία; Κι ακόμη, πρέπει να «τραβιούνται» φωτογραφίες όπως αυτές που παρουσιάζουμε…από σύμπτωση; Αυτοί που γκρεμίζουν, δεν έχουν φωτογραφικές μηχανές;
Θα επανέλθουμε...

Καλό μήνα και πάλι.

Ασύμμετρη χώρα, κατακα(η)μένη... (απλώς αντιγράφω)

Από τη σημερινή ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ο συνονόματος Ξυδάκης με εξέφρασε απόλυτα και έγραψε ΙΣΤΟΡΙΑ...

Ασύμμετρη απειλή... Ναι, ασύμμετρα είναι τα σπασμένα τηλεφωνήματα φίλων από τα Στύρα, από το Μαρμάρι, το Οίτυλο, τα Καλύβια, τα Λεχαινά, την Ασέα· ασύμμετρες είναι οι αλλαγμένες τους φωνές, οι σιωπές, η σταχτερή θλίψη που σκεπάζει τα απείραχτα θέρετρα, τις αμέριμνες λουτροπόλεις, τα νησιά, ασύμμετρη η στάχτη της Πελοποννήσου που σκεπάζει ολόκληρη τη χώρα, σιωπηλή, διαρκής ενοχή, διαρκής υπόμνηση.
Ασύμμετρη είναι η απώλεια του Κρόνιου Αλσους (και ο Επικούρειος Απόλλων στις Βάσσες μόλις σώθηκε, μόνος του). Καήκανε οι κερασιές της Αρκαδίας, πάνε οι καρυδιές, μουρμούριζε ξέπνοος ο Θοδωρής – μαζί με τους ανθρώπους θρηνούσε και την ψυχή του τόπου, κατακαμένη και κυνηγημένη.
Ασύμμετρη χώρα. Με ασύμμετρους ηγέτες, μοιραίους και άβουλους, με πανευρωπαϊκό ρεκόρ στα Πόρσε Καγιέν, πανευρωπαϊκό ρεκόρ στις ακάλυπτες χωματερές, με πανευρωπαϊκό ρεκόρ τώρα και στις πυρκαγιές και στους θανάτους από πυρκαγιά.
Ασύμμετρη Ελλάδα. Που κάνεις λαμπρούς Ολυμπιακούς, το 2004, με μια μονάχα πυρκαγιά απ’ τα πυροτεχνήματα του πάρτι, και λαμπαδιάζεις συγκλαδοκορμόριζη δύο μήνες ατέλειωτους προεκλογικούς, το μαρτυρικό καλοκαίρι 2007. Ιδια είσαι τότε και τώρα; Ιδια, άνιση, αντιφατική, μοιραία, ικανή για το άλμα, ικανή για την καταβύθιση.
Ασύμμετροι Ελληνες. Ράθυμοι καταφερτζήδες, κυνικοί ατομιστές, που εξυψώσατε την ατσιδοσύνη και κλείσατε το μάτι στη λαμογιά, που προσκυνήσατε την καταπάτηση και τη βαφτίσατε real estate, που ζηλέψατε τον μαυραγορίτη και τον φοροκλέφτη, που χρόνια τώρα τιμάτε με την ψήφο σας τον φαύλο και ανεχθήκατε υστερόβουλα τον ανάξιο. Μοιραίοι και άνισοι, που δεν στέρξατε να προσφέρετε ψίχουλο στο Κοινόν των Ελλήνων, μα τα ζητάτε όλα από το κράτος – πατερούλη και εκμαυλιστή.
Ασύμμετρε συνέλληνα, συμπολίτη, συνάνθρωπε, ας αφουγκραστούμε τώρα τη σιωπή της φρυγμένης γης. Νιώθουμε τη στάχτη της ξεκούρδιστης κοινωνίας, βλέπουμε στις οθόνες ανδρείκελα, κομμένες κεφαλές, διαρκείς υπομνήσεις της ενοχής, της δικής τους, και του δικού μας μικρού μερδικού.
Ας σκεφτούμε ποιοι είμαστε, εδώ που φτάσαμε. «Aπό το μαύρο σύγνεφο κι’ από τη μαύρη πίσσα», από την «άπειρη ερμιά» του σολωμικού Μεσολογγίου, εμείς οι άνισοι και μοιραίοι έχουμε να φτιάξουμε μια Πελοπόννησο, μια Εύβοια, μια Ρούμελη, μια χώρα, όχι ασύμμετρη πια, όχι απειλούμενη διαρκώς από τους φαύλους ηγέτες και τους φαύλους εμάς, αλλά αρμονική και απλή, σύμμετρη προς την ανάγκη, σύμμετρη στην επιθυμία. Σύμμετρη χώρα.

Υπαίτιοι, αναίτιοι κι επέτειοι

13 Αυγούστου 1968: ο Αλέξανδρος Παναγούλης αποτυγχάνει στην απόπειρά του να σκοτώσει με εκρηκτικά τον ισχυρό άνδρα της "Επαναστάσεως της 21ης Απριλίου 1967" Γεώργιο Παπαδόπουλο. "Δεν συνεμορφώθη προς τας υποδείξεις" και ξέχασε το χρυσό κανόνα "Μην ανακατεύεσαι". Σφάλματα...

14 Αυγούστου 1954: Εκτελείται ο Νίκος Πλουμπίδης. Το καλύτερο link σχετικά είναι στα σημερινά "ΝΕΑ" (διά χειρός του...αρχειοπόντικα Γιώργου Ζεβελάκη): http://www.tanea.gr/ColumnCategory.aspx?d=20070818&nid=5654925&sn=Βιβλιοδρόμιο&spid=1363

18 Αυγούστου 1961: Ο καθηγητής αμερικανικού Πανεπιστημίου Ανδρέας Παπανδρέου καλείται από την ελληνική κυβέρνηση και διορίζεται πρόεδρος του Δ.Σ. και Γενικός Επιστημονικός Διευθυντής του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών και ταυτόχρονα σύμβουλος της Τράπεζας της Ελλάδας . Πρωθυπουργός: Κωνσταντίνος Καραμανλής.

18 Αυγούστου 1989: Τεράστια πυρκαγιά στη Θάσο (νησί απέναντι από την Καβάλα) καταστρέφει 70.000 στρέμματα, ενώ οι φλόγες φτάνουν μέχρι και το λιμάνι. Πρωθυπουργός: Ανδρέας Παπανδρέου.

18 Αυγούστου 1994: Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης κηρύσσεται ο νομός Χανίων και εφαρμόζεται το σχέδιο "Ξενοκράτης", εξαιτίας της μεγάλης πυρκαγιάς, που προκαλεί βιβλικές καταστροφές στην περιοχή. Πρωθυπουργός: Ανδρέας Παπανδρέου.

18 Αυγούστου 2007: "Εθνικό θέμα απαιτεί νωπή λαϊκή εντολή": δεν είναι το θέμα των καμμένων δασών..."Η απόφαση για προσφυγή στις κάλπες ελήφθη με τη μέγιστη δυνατή σοβαρότητα και υπευθυνότητα" δηλώνει ο πρωθυπουργός. Πρωθυπουργός: Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Τι μπορεί να θυμηθεί κανείς...
Ιστορία μου, αμαρτία μου, λάθος μου μεγάλο!
Μη θεωρηθούν οι επιλογές σχετικές με τις εκλογές της 16ης Σεπτεμβρίου! Δεν είναι!!! Το ιστολόγιο δεν ασχολείται ΚΑΘΟΛΟΥ με το μέλλον: μόνος έρωτας τα περασμένα (κι όχι ξεχασμένα...)

Και ο Γεωργουσόπουλος επιμένει να θυμάται: (πάλι από τα σημερινά "ΝΕΑ"):

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 25 ΟΛΟΚΛΗΡΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΤΟΤΕ
ΣΤΗΛΗ ΜΟΥ «ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ
ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ» ΕΙΧΑ ΣΥΝΤΑΞΕΙ ΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΣΧΟΛΙΟ-ΕΓΚΩΜΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΕΝΑΣ ΠΟΙΗΤΗΣ
ΤΩΝ ΤΡΙΟΔΩΝ»
«Αν τον συναντήσετε μην τον προσπερνάτε. Εκεί στα Ιλίσια πρωί-απόγευμα, χειμώνα-καλοκαίρι. Ένας γεράκος οδοκαθαριστής. Ένας σημαντικός συμπολίτης. Η υπηρεσία του είναι ανεξάρτητη. Περνάει ύστερα από τα απορριμματοφόρα· δουλειά του η λεπτομέρεια, ό,τι δεν είναι χοντρικό, χαρτάκια στις γωνίες, τενεκεδάκια στα παρκάκια, σκόνη στα πεζοδρόμια, βουλωμένα ρείθρα υπονόμων. Κινεί ένα μικρό βυτίο πάνω σε τροχούς, κρατεί ένα μικρό φαράσι και μια σκούπα. Δεν αφήνει γωνιά άψαχτη. Περνά και παστρεύει. Κάπου κάπου κάθεται σε μια σκάλα, σ΄ ένα πεζούλι για να ξεκουραστεί. Ήμουνα νιος όταν τον πρωτοείδα και κοντεύω να γεράσω και ήταν πάντα γέρος. Συνεχίζει το ίδιο πάντα σχολαστικός. Σχολαστικός και εραστής της ομορφιάς. Κάθε πρωί, χειμώνα-καλοκαίρι, σ΄ ένα πλαστικό ανθοδοχείο που έχει δέσει στο χερούλι του καροτσιού, με περισσή αγάπη, έχει τοποθετήσει φρεσκοκομμένα λουλούδια της εποχής. Περνάς και νομίζεις πως έχουν ανθίσει τα σκουπίδια. Αυτός ο ευσυνείδητος οδοκαθαριστής τείνει να γίνει στη σκέψη μου ένα σπάνιο σύμβολο της ποιητικής ζωής. Έχει βρει την ουσία της δουλειάς. Κάνει όμορφο τον μόχθο. Αντλεί από τη βρωμιά μας ευωδία. Με την περιττή ομορφιά των λουλουδιών μηδενίζει τον σωρό των περιττωμάτων. Κάθε φορά που περνάτε από τα Ιλίσια και πετάτε ένα αδειανό σας πακέτο στο πεζοδρόμιο να ξέρετε: εκείνος θα το σκουπίσει με ένα χρυσάνθεμο». Τώρα, αγαπητοί φίλοι, δεν θα τον συναντήσετε γιατί μετέστη σε άλλον χρόνο. Ελπίζω κάποιος αισθητής φίλος του, συγγενής, παιδί του να φρόντισε ώστε το ανθογυάλι του τάφου του να έχει πάντα ένα φρεσκοκομμένο εποχικό λουλουδάκι. Αν ξαναθυμήθηκα τον αισθητικό αυτόν συμπολίτη μας είναι γιατί είχε χωρίς θεωρητικές φανφάρες, χωρίς αερολογίες, χωρίς έπαρση κουλτούρας συλλάβει το νόημα μιας ποιητικής ζωής, ό,τι ο Ντοστογιέφσκι έβλεπε ως μελλοντική σωτηριολογία, ότι δηλαδή «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο», για τον γεράκο με τα ανθισμένα σκουπίδια ήταν αυτονόητος τρόπος ζωής, αλλά αφοπλιστικά ποιητικός.

Κι ένα λογοτεχνικο-ιστορικο- όμορφο κουβεντολόι στο http://www.poiein.gr/archives/885/index.html

Καλό Σαββατοκύριακο, κουκουτσάκι...

Και μέσα στο καλοκαίρι...Χριστούγεννα

Επειδή τα "βαριά" μου κείμενα δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί και υπάρχει μια δεοντολογία να μην "ανεβάζουμε" αδημοσίευτα, σκέφτηκα να "ρίξω" στην "Αγορά του Κόσμου" (κύριε Ζούδιαρη, συγγνώμη για την...αρπαγή) ένα ευχάριστο και δημοσιευμένο σημείωμα. Γράφτηκε για την εφημερίδα "ΝΕΑ Εγνατία" το 2002 και δημοσιεύτηκε σε δύο συνέχειες. Εδώ "πειράχτηκε" λίγο: έγινε ένα συνεχόμενο κείμενο, οι φωτογραφίες μπαίνουν έγχρωμες και παραδίδεται με ευχές για...Καλό Χειμώνα.

Χειμώνα; Από αρχές Ιουλίου;

Αφού πέρασε το καλοκαιρινό ηλιοστάσιο κι άρχισε να μικραίνει η μέρα...πάμε για χειμώνα. Μακάρι να μη πλημμυρίσει (πολύ) η Αθήνα, όταν αρχίσει να βρέχει: μετά το χάσιμο της Πάρνηθας, δεν το βλέπω καλά το "κλεινόν άστυ".

"Σταμάτα, βρε γρουσούζη! Το γλωσσόφαγες το καλοκαιράκι!". Όχι, καλοί μου, κάνετε μπανάκια. Έχουμε μέλλον μπροστά μας, οπότε ας σκαλίζω εγώ το παρελθόν...

Ευχετήριες κάρτες: μια ιστορία με ......ιστορία

Όταν μιλάμε ή ακούμε για ιστορικό αρχείο, ο νους μας (μάθαμε να) πηγαίνει σε τεκμήρια κι ενθυμήματα «ενδόξων» στιγμών του έθνους, «κοσμοσωτήριων» ετών και άλλα τέτοια συναφή. Τα τελευταία χρόνια, όμως, αρκετοί ιστορικοί προσπαθούν να φέρουν στο προσκήνιο μια «άλλη» Ιστορία: την Ιστορία της καθημερινής ζωής. Έτσι αξιοποιείται ένας «κόσμος» αρχειακών τεκμηρίων που μαρτυρεί πολλά γι΄ αυτές τις μέχρι πρότινος αγνοημένες από τη «μεγάλη» Ιστορία πλευρές της ανθρώπινης δραστηριότητας. Δίπλα στις ηχογραφημένες προφορικές μαρτυρίες και τις κινηματογραφικές λήψεις ή ταινίες, οι οποίες σιγά-σιγά παίρνουν τη θέση που τους αξίζει, μπορούν να θεωρηθούν σημαντικά και άλλα τεκμήρια. Τέτοια είναι οι επιστολές σε γνωστούς, συνεργάτες κι αγαπημένα πρόσωπα, οι φωτογραφίες ξεχωριστών στιγμών από την προσωπική και οικογενειακή ζωή κι άλλα μικρά «θυμητάρια».
Ένα τέτοιο υλικό, εξαιρετικά επίκαιρο αυτές τις ημέρες, είναι οι ευχετήριες για τα Χριστούγεννα και τη νέα χρονιά κάρτες.
Χωρίς να ξεχνούμε τη λειτουργία τους ως ιστορικά τεκμήρια, θα πρέπει να σημειώσω πως, κατά τη γνώμη μου, οι κάρτες αποτελούν άλλο ένα μεράδι της παμπάλαιας προσπάθειας του ανθρώπου να επηρεάσει το μέλλον, να ξορκίσει τα ενδεχομένως «κακά μελλούμενα».
Μου ζητήθηκε από την εφημερίδα "ΝΕΑ Εγνατία" να παρουσιάσω ένα μικρό δείγμα του σχετικού αρχειακού υλικού που απόκειται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους- Αρχεία Ν. Καβάλας (Γ.Α.Κ. – Α.Ν.Κ.).
Θα περιοριστώ σε αυτό το σημείωμα στην παρουσίαση επτά καρτών, οι οποίες καλύπτουν (με κενά) το χρονικό διάστημα μισού αιώνα. Στα Γ.Α.Κ – Α.Ν.Κ. υπάρχει (ως τμήμα αρχείων) σημαντικός αριθμός ευχετηρίων καρτών, αλλά οι περισσότερες είναι χωρίς εικαστική παράσταση. Επέλεξα μερικές που συνοδεύονται από εικόνες και που απηχούν το κλίμα και τις αντιλήψεις των ανθρώπων της κάθε εποχής.
Η πρώτη εστάλη στις 31 Δεκεμβρίου του 1939 (με το παλιό ημερολόγιο, όπως σημειώνεται) από τη Μεσωρόπη (έτσι γραφόταν τότε το όνομα του χωριού) προς τον τότε Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως Σωφρόνιο (Σταμούλη). Στην εμπρόσθια όψη της κάρτας αυτής

εικονίζεται (σε επιχρωματισμένη φωτογραφία, τεχνοτροπία πολύ συνηθισμένη για την εποχή) η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους και στην οπίσθια όψη είναι γραμμένο: «Τω σεβασμιωτάτω Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως κ.κ. Σωφρονίω. Το νέον σωτήριον έτος 1940, αίσιον και ευτυχές κατά Θεόν». Η ιδιότητα του αποστολέα είναι άγνωστη, φανερώνει πάντως άνθρωπο ευσεβή (ίσως μοναχό ή κληρικό) και... ανυποψίαστο για το πόσο «σωτήριο» θα απέβαινε το 1940.

Ο Μητροπολίτης Ελευθερουπόλεως Σωφρόνιος είναι ο παραλήπτης και της δεύτερης κάρτας. Πρόκειται για «Επιστολικόν δελτάριον διά το εσωτερικόν».

Τέτοια δελτάρια εξέδιδαν τα Τ.Τ.Τ. (Ταχυδρομεία Τηλεγραφεία Τηλέφωνα), ο πρόδρομος των ΕΛ.ΤΑ. Ήταν κάτι σαν τους φακέλους με προπληρωμένο γραμματόσημο που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Στέλνεται από τον αδελφό του παραλήπτη, τέως Γερουσιαστή Καβάλλας[1] Μιλτιάδη Σταμούλη, στις 17/12/1946 και περιλαμβάνει ευχές για «τας Αγίας Εορτάς και το Νέον Έτος», τα νέα της οικογένειας του αποστολέα και ενημέρωση για τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στην πρωτεύουσα τις μέρες εκείνες.

Η τρίτη κάρτα δε σχετίζεται με την Καβάλα, αλλά πιθανότατα ίδιες ή παρόμοιες κυκλοφορούσαν σε όλη τη χώρα. Εστάλη τις πρώτες μέρες του 1950 και στην οπίσθια όψη της αναγράφεται: «Νέον έτος 1950 μεστόν κάθε ευτυχίας Υμών και Χριστιανικού Ποιμνίου». Αποστολέας είναι στέλεχος της Υπηρεσίας Συντονισμού Σχεδίου Ανασυγκροτήσεως που έδρευε στην οδό Αμερικής 3 στην Αθήνα και παραλήπτης ιερέας που υπηρετούσε στην Αποστολική Διακονία της Αρχιεπισκοπής.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην απεικόνιση που καταλαμβάνει ολόκληρη την εμπρόσθια όψη. Σε πρώτο πλάνο παρουσιάζεται η Ελλάδα με τη μορφή γυναίκας ντυμένης με χλαμύδα. Η γυναίκα ακουμπά σε ασπίδα, ενώ στα πόδια της βρίσκεται περικεφαλαία. Κάτω από την απεικόνιση γράφεται σε αγγλική γλώσσα: «Η Ελλάς θρηνεί για τις χιλιάδες των παιδιών της που απήχθησαν από τους κομμουνιστές σε εχθρικές χώρες. Δώστε της τα πίσω!».
Ο Εμφύλιος πόλεμος έχει τυπικά τελειώσει μόλις τέσσερις μήνες πριν κι η κάρτα απηχεί το κλίμα της εποχής, τουλάχιστον από την πλευρά του επίσημου κράτους. Γίνεται αναφορά στο «παιδομάζωμα» για το οποίο κατηγορήθηκε το Κ.Κ.Ε. Όπως έχει επανειλημμένα ειπωθεί, "την ιστορία τη γράφουν οι νικητές", αν και κάποιοι επιμένουν πως στην περίπτωση του ελληνικού Εμφυλίου επιδιώχθηκε "η ρεβάνς των ηττημένων" (...και τη συγκεκριμένη ιστορία των παιδιών του Εμφυλίου -όχι αυτών που βρέθηκαν εκτός Ελλάδας, αλλά όσων έζησαν σε μια από τις "Παιδοπόλεις"- την ερευνά, προσπαθώντας να σταθεί νηφάλια απέναντι στο θέμα, ο δημιουργός αυτού του blog/ ιστολόγιου)

Συνεχίζουμε με τέσσερις ακόμη κάρτες, οι οποίες καλύπτουν το διάστημα 1956 - 1989.
Η πρώτη είναι χαρακτηριστικό δείγμα μιας εποχής, μιας αντίληψης και μιας γλώσσας. Αποστολέας η «Εθνική Τράπεζα Ελλάδος και Αθηνών» (τοτινή ονομασία της Εθνικής Τράπεζας) και παραλήπτης επιχείρηση της Καβάλας που συναλλασσόταν με την τράπεζα. Η κάρτα είναι τρίπτυχο, με τα εξής περιεχόμενα: στην εμπρόσθια όψη της πρώτης σελίδας παριστάνεται μέρος αρχαιοελληνικού αγάλματος της κλασικής περιόδου με το λογότυπο της τράπεζας και στην οπίσθια κείμενο για τους Δελφούς. Στο μεσαίο φύλλο του τριπτύχου υπάρχει ζωγραφική απεικόνιση του δελφικού τοπίου με συνοδεία φράσης από τα «Ηθικά» του Πλουτάρχου στο πρωτότυπο. Στο τρίτο τμήμα της κάρτας γράφεται: «Ο Διοικητής της Τραπέζης Ελλάδος και Αθηνών απευθύνει υμίν τας καλλιτέρας ευχάς του διά τα Χριστούγεννα και το Νέον Έτος». Ακριβώς από κάτω είναι τυπωμένη η ένδειξη «Δεκέμβριος 1956» και με σφραγίδα «Εθνική Τράπεζα Ελλάδος και Αθηνών Α.Ε. –Υποκατάστημα Καβάλας». Μια κάρτα της Εθνικής έπρεπε να αντανακλά τα χαρακτηριστικά που ήθελε να εξωτερικεύσει η Τράπεζα: σοβαρότητα στην εμφάνιση, προβολή κλασικών αξιών, γλώσσα συντονισμένη με τις αντιλήψεις της εποχής και προώθηση του ελληνικού πνεύματος. Δεν είναι μάλλον σύμπτωση ότι το συγκεκριμένο πιστωτικό ίδρυμα δημιούργησε το -γνωστό για τις προσεγμένες εκδόσεις του- Μ.Ι.Ε.Τ (Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας).

Η δεύτερη κάρτα εστάλη από τη Σοβιετική Ένωση, την τότε θεωρούμενη από το δυτικό κόσμο «Αυτοκρατορία του κακού», αλλά μας παρέχει μια πολύ ενδιαφέρουσα πληροφορία για την εμβέλεια δράσης και το δυναμισμό των καπνεμπορικών επιχειρήσεων της Καβάλας. Αποστολέας η Raznoexport (Εταιρεία γενικών εξαγωγών), η οποία εισήγαγε καβαλιώτικα καπνά και σε αντάλλαγμα εξήγαγε διάφορα προϊόντα με το σύστημα «κλήριγκ»[2].
Η κάρτα – δίπτυχο παρουσιάζει στην εμπρόσθια όψη του πρώτου τμήματός της τη ζωγραφική παράσταση του πύργου με το ρολόι που δέσποζε στην Κόκκινη Πλατεία και ακόμη ενός πανύψηλου κτιρίου της Μόσχας. Ο Στάλιν είναι προ πενταετίας νεκρός και η άποψη της «μνημειακής αρχιτεκτονικής» είναι μάλλον παρωχημένη, αλλά μια υπερδύναμη οφείλει να είναι και να φαίνεται τέτοια. Στην εμπρόσθια όψη είναι ακόμη γραμμένο στα ρωσικά «Για το νέο έτος 1958». Στο εσωτερικό, σε τέσσερις γλώσσες (γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά και ρωσικά), είναι γραμμένο «Ευτυχισμένο το νέο έτος». Κρατική επιχείρηση χώρας με την αθεΐα επίσημη ιδεολογία, ήταν δυνατόν να ευχηθεί «Καλά Χριστούγεννα»; Περιοριζόταν να απευθύνει στους Δυτικούς που συναλλάσσονταν μαζί της ευχές για τη νέα χρονιά. «Ψυχρός Πόλεμος» μεν, αλλά οι δουλειές δουλειές...

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 τοποθετείται χρονικά η τρίτη και προτελευταία κάρτα μας. Όπως σημειώνεται στο εσωτερικό της, αποστολέας είναι «Η Εν Ελλάδι Διεύθυνσις της Ιονικής Τραπέζης (η οποία) απευθύνει υμίν (στους πελάτες της) τας καλλιτέρας ευχάς διά το νέον έτος». Δίπτυχο κι αυτή η κάρτα, διακοσμημένη στην εμπρόσθια όψη με παράσταση αρχαίου ελληνικού πλοίου που φτάνει στην ακρογιαλιά, στην οποία διακρίνεται κίονας - τμήμα ναού. Κλασικό θέμα και λιτός λόγος, αναμενόμενα στοιχεία σε ευχετήρια κάρτα μιας τράπεζας (δεν είχε αρχίσει ακόμη ο τρελός χορός των διαφημίσεων για πάσης φύσεως δάνεια...)

Με ένα μεγάλο άλμα στο χρόνο (η συλλογή των Γ.Α.Κ – Α.Ν.Κ δεν είναι ακόμη πλήρης), φτάνουμε στην τέταρτη κάρτα, που τοποθετείται χρονικά στο 1989. Αποστολέας ο Δήμος Καβάλας (υπάρχει τυπωμένη η υπογραφή του τότε Δήμαρχου Λευθέρη Κ. Αθανασιάδη). Παραλήπτες οι σύλλογοι και τα σωματεία της πόλης. Στην εμπρόσθια όψη παριστάνεται το παραδοσιακό ελληνικό «καραβάκι» με τη μορφή μικρού αλιευτικού σκάφους και με τη συνοδεία αστεριού και στο εσωτερικό –ανάμεσα σε σκίτσα Άγιου Βασίλη που τρέχει φορτωμένος με δώρα και χαμογελαστού χιονάνθρωπου με σκούφο και κασκόλ- φιλοξενούνται τέσσερις φωτογραφίες. Μία από το Δημοτικό Λαογραφικό Μουσείο, μία από τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων, μία από τις Καμάρες και μία από την πλαζ του «Μπάτη». Κάτω από κάθε φωτογραφία υπάρχουν τα ψηφία που σχηματίζουν τον αριθμό 1989, ενώ στο κάτω μέρος των δύο εσωτερικών όψεων είναι γραμμένη η φράση: «Ευτυχισμένος ο καινούριος χρόνος, Χρόνια Πολλά». Τέλος, στο πίσω τμήμα του δίπτυχου απεικονίζεται το σήμα του Δήμου (κεφαλή Φιλίππου σε κύκλο με τις λέξεις «Φίλιππος Μακεδονίας») και γράφονται οι λέξεις «Δήμος Καβάλας».

Κλείνοντας, θα παρατηρήσω πως οι σύγχρονες κάρτες με τα μοτίβα των γκυ και των χιονισμένων δέντρων, των Αγιοβασίληδων και των ελκήθρων δεν έχουν –απ΄ ό,τι είδαμε – μακρά παράδοση στην Ελλάδα. Εκσυγχρονιστήκαμε...
Χρόνια πολλά, καλά, γόνιμα και δημιουργικά.

[1] Μέχρι το 1948 η Καβάλα γραφόταν με δύο λάμδα.
[2] Με λίγα λόγια συνέβαινε το εξής:ο καπνεμπορικός οίκος Ααρών Ι. Τσιμίνο (από το αρχείο του οποίου προέρχεται η κάρτα) εξήγαγε καπνά στη Σοβιετική Ένωση. Σε αντάλλαγμα, άλλη ελληνική επιχείρηση εισήγαγε σοβιετικά προϊόντα ίσης αξίας και κατέβαλε στον οίκο Τσιμίνο την αξία των καπνών.

Τα σωστά links για τα αναφερόμενα βιβλία

Επειδή υπήρξα απρόσεκτος, αυτά είναι τα σωστά links.

ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΕΧΘΡΟΣ" ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ:http://www.enet.gr/online/online_issues?pid=51&dt=15/09/2006&id=55448004,

http://www.tanea.gr/Article.aspx?d=20060603&nid=4443875
και
http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=14950&m=S06&aa=1


ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "Η ΠΑΛΙΑ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ":http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=03.01.2006,id=52386552 και (απλώς επειδή έχει διόρθωση για το κακοποιηθέν επώνυμο και τηλέφωνα χρήσιμα): http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=04.01.2006,id=54252984

Οι μέχρι τώρα δημοσιεύσεις και ανακοινώσεις μου σε συνέδρια (όχι με χρονολογική σειρά):

1. "Δωσιλογισμός και συλλογική μνήμη: το παράδειγμα της Καβάλας, 1941-1944", στο Ιάκωβος Μιχαηλίδης - Ηλίας Νικολακόπουλος -Χάγκεν Φλάισερ (επιμ.) "Εχθρός" εντός των τειχών. Όψεις του δωσιλογισμού στην Ελλάδα της Κατοχής, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2006, σ. 309-336. (βλ. φωτογραφία εξωφύλλου).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΟ: http://www.enet.gr/online/online_hprint?q=%CA%E1%F1%E1%E3%E9%E1%ED%ED%E1%EA%DF%E4%E7%F2&a=&id=55448004

2. (μαζί με τον Χρήστο Καλιντζόγλου): "Στοιχεία για τη δράση των αντιπάλων στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στο νομό Σερρών μέσα από αρχειακές πηγές του «Εθνικού Στρατού», 1946-1949", Πρακτικά Β΄Διεθνούς Συνεδρίου "Οι Σέρρες και η περιοχή τους από την οθωμανική κατάκτηση μέχρι τη σύγχρονη εποχή", Σέρρες, 6-9 Απριλίου 2006. (Υπό έκδοση).

3. "Όψεις της καθημερινής ζωής στη συνοικία "Παναγία" Καβάλας 1922-1987, όπως προκύπτουν από προφορικές μαρτυρίες κατοίκων", στο δίτομο συλλογικό έργο Η παλιά πόλη της Καβάλας (7ος π.Χ -20ος αι.): ο χώρος, οι άνθρωποι, τα τεκμήρια της Ιστορίας, έκδ. Πολιτιστικού Συλλόγου "Το Κάστρο", Καβάλα 2006, τ. Β΄, σ. 5-216 (βλ. φωτογραφία εξωφύλλου).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΟ http://www.enet.gr/online/online_hprint?q=%CA%E1%F1%E1%E3%E9%E1%ED%ED%DF%E4%E7%F2&a=&id=52386552 (μου κακοποίησαν το επίθετο στο δημοσίευμα και επανήλθαν την επομένη: ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΤΟ http://www.enet.gr/online/online_hprint?q=%CA%E1%F1%E1%E3%E9%E1%ED%ED%E1%EA%DF%E4%E7&a=&id=54252984) Σημείωση: "το όνομά μας είναι η ψυχή μας" είχε πει ο Ελύτης...

4. "Στοιχεία για την παραγωγή, πώληση μεταποίηση και εξαγωγή καπνών από το Καρλόβασι στα χρόνια μετά το μεσοπολεμικό "κραχ", μέσα από τις σελίδες του περιοδικού "Δελτίον Καπνού" (1934-1940)", Πρακτικά συνεδρίου"Καρλόβασι Σάμου. Ένα νησιωτικό, εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο στο Ανατολικό Αιγαίο", Καρλόβασι, 15-17 Οκτωβρίου 2004. (Υπό έκδοση).

5. "Παιδιά από το νομό Δράμας στην Παιδόπολη '΄Άγιος Γεώργιος" της Καβάλας, 1947-1950", Πρακτικά Ε΄Επιστημονικής Συνάντησης "Η Δράμα και η περιοχή της, Ιστορία καί Πολιτισμός", Δράμα 18-21 Μαϊου 2006. (Υπό έκδοση)

6. «"Το Γεωργικόν Πρόβλημα της Επαρχίας Θάσου": όψεις υπανάπτυξης καί προτάσεις για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης του αγροτικού πληθυσμού στό νησί το 1956, μέσα από την ομότιτλη μελέτη του Ιωάννη Χρηστάκη, Επαρχιακού Γεωπόνου Θάσου», Πρακτικά Δ΄ Συμποσίου Θασιακών Μελετών "Η Θάσος διά μέσου των αιώνων: Τέχνη - Ιστορία -Πολιτισμός", Καβάλα 2005, σ. 425 - 448.

7. "Λόγος για τον αντίπαλο και προπαγάνδα: Το παράδειγμα του περιοδικού Ελληνικά Εθνικά Δημοσιεύματα και βιβλίων γραμμένων από στρατιωτικούς στα 1948". Ανακοίνωση στο Συνέδριο του Δικτύου Μελέτης Εμφυλίων Πολέμων "Η κοινωνία σε πόλεμο: στρατός και αντάρτες στη δεκαετία του 1940" (Πρέβεζα, 1-3 Ιουλίου 2005).

8. «Παιδόπολη "΄Αγιος Γεώργιος" Καβάλας: ίδρυση και πρώτος χρόνος λειτουργίας (Σεπτέμβριος 1947 - Σεπτέμβριος 1948)», Πρακτικά Β΄ Διεθνούς Συνεδρίου Βαλκανικών Ιστορικών Σπουδών "Η Καβάλα και τα Βαλκάνια. Από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα", Καβάλα, 15 - 18 Σεπτεμβρίου 2005. (τόμος Γ΄, υπό έκδοση).

Σύντομα ΚΑΙ τα πλήρη κείμενα...

Επάνοδος μετά από ένα χρόνο

Να 'μαστε πάλι! Καιρός να ζωντανέψει αυτό το blog, μήπως και το δει και κανείς. Λοιπόν, πέρασε πολύς χρόνος, διάβασα, έγραψα, έμαθα,ξέχασα, αναρωτήθηκα (λέτε να αλλάξει ποτέ ο κόσμος; απίθανο το βλέπω...). Να το ενημερώσω με τα κείμενά μου, για να είμαι συνεπής στις "προγραμματικές δηλώσεις" πέρσι τον Απρίλη.

Παρασκευή 7 Απριλίου 2006. Είμαι στο Β΄Διεθνές Συνέδριο για την Ιστορία των Σερρών. Την περίληψη της εισήγησής μου μπορεί κανείς να τη βρει στο http://conference.depka.gr/abstracts.html. Σύντομα σε αυτές τις σελίδες θα μπορεί να διαβάσει όλα μου τα κείμενα (επιστημονικά, δοκίμια και λογοτεχνικές απόπειρες)και να τα σχολιάσει.

Friday, April 7, 2006. I 'm participating in the 2nd International Congress on History of Serres's region. Abstract of my text can be reached at http://conference.depka.gr/abstracts.html. Soon all my publications will be available here.

nikhistor

Τρίτη 4/4/2006. Γεια και χαρά σε όλο το ΝΕΤ. Με ενδιαφέρει η ελληνική ιστορία και για την ακρίβεια η ζωή των ανθρώπων στην Ελλάδα μετά το 1945. Θα τροφοδοτώ αυτές τις σελίδες με υλικό και... βλέπουμε.

Tuesday, April 4, 2006.Hello to everyone in the Net. I' m interested in Greek History and especially in Greeks's life after WW2. I' ll feed these pages with everything that seems interestin to me and ...we'll see how it goes.